Welkom bij Gea Kring Rijnland

Fossielen, kristallen, vulkanen, klimaat: over deze en andere geologische onderwerpen organiseren GEA Kring Rijnland en haar leden allerlei activiteiten. We zijn een diverse club, met ieder zijn eigen belangstellingsgebied en ieder op zijn kennisniveau. Dat maakt onze Kring juist zo leuk. Kom daarom eens langs op een kringavond. Of stuur een mailtje naar kring.rijnland@gmail.com.

Verbeterde afbeeldingen van kanalen in de Noordzee

Figuur uit het Geology artikel: Curvilinear ridges ∼5 m high, ∼70 m wide, and up to 2.8 km long are interpreted as eskers

Via Vivian Lammerse van Scientias ontvingen wij een verwijzing naar dit interessante artikel over de ondergrond in de Noordzee. Met behulp van 3D seismische reflectietechnologie – vergelijkbaar met MRI – brachten ze de reeds bekende kanalen in bijzonder groot detail in beeld. Het artikel is oorspronkelijk gepubliceerd in Geology, 2021-09-08

Website Scientias: https://www.scientias.nl/  en
https://www.scientias.nl/enorme-kanalen-onder-de-noordzee-voor-het-eerst-gedetailleerd-in-beeld-gebracht/ 

https://pubs.geoscienceworld.org/gsa/geology/article/doi/10.1130/G49048.1/607467/Tunnel-valley-infill-and-genesis-revealed-by-high

Onderzoekers vinden zuurstofpiek samenvallen met oude wereldwijde uitsterving

Tijdens gebeurtenissen die het einde van de Perm-periode markeerde, verdween meer dan 96 procent van de mariene soorten van de planeet en 70 procent van zijn aardse leven plotseling uit. Het was de grootste uitsterving in de geschiedenis van de aarde.
Onderzoekers van de Florida State University hebben ontdekt dat het uitsterven samenviel met een plotselinge piek en daaropvolgende daling van het zuurstofgehalte van de oceaan. Hun bevindingen werden gepubliceerd in Nature Geoscience.

Lees hierover meer in: Researchers find oxygen spike coincided with ancient global extinction (phys.org), 2021-08-02.

Een verrassing in Lake Huron sinkhole: De opkomst van zuurstof op de vroege aarde gekoppeld aan veranderende planetaire rotatiesnelheid.

Een duiker observeert de paarse, witte en groene microben die rotsen bedekken in Lake Huron’s Middle Island Sinkhole. Credit: Phil Hartmeyer, NOAA Thunder Bay National Marine Sanctuary.

De stijging van het zuurstofgehalte in het begin van de geschiedenis van de aarde maakte de weg vrij voor de spectaculaire diversiteit van het dierenleven. Maar decennialang hebben wetenschappers moeite om de factoren te verklaren die dit geleidelijke en stapsgewijze proces, dat zich over bijna 2 miljard jaar ontvouwde, beheersten.

Lees over dit onderzoek van de University of Michigan, 2021-08-02, in Lake Huron sinkhole surprise: The rise of oxygen on early Earth linked to changing planetary rotation rate (phys.org)

Natte stenen kleuren mooier dan droge stenen

Een artikel door Marcel aan de Brugh  in het NRC van 26 maart 2021

Licht dat in een poreus materiaal doordringt, botst heen en weer. Het wordt verstrooid. De Amerikaanse natuurkundige Craig Bohren werd gebeld met een vraag: waarom kleurt een steen donkerder, en soms mooier, als hij nat wordt gemaakt? Dat juist Bohren voor een antwoord was benaderd, komt omdat hij er 35 jaar geleden een verklarend model voor heeft opgesteld, samen met collega’s Sean Twomey en John Mergenthaler.

Lees ook: OSA | Reflectance and albedo differences between wet and dry surfaces (osapublishing.org)

Verdwaalde eilandjes van oceaankorst,

Dit meldt Gemma Venhuizen in het NRC van 25 maart 2021.
Het was lange tijd een geologisch raadsel: hoe komen stukken zware, oceanische korst boven op lichtere continentale korst terecht, ver weg van hun ontstaanslocatie? Nu hebben Utrechtse aardwetenschappers samen met collega’s uit Rennes achterhaald hoe zulke eilandjes van oceanische korst, zogeheten ofiolieten, kunnen ontstaan.

Lees ook in:
Het artikel in het NRC:
https://www.nrc.nl/nieuws/2021/03/25/verdwaalde-eilandjes-van-oceaankorst-a4037181
Het artikel in Nature:
Extrusion of subducted crust explains the emplacement of far-travelled ophiolites | Nature Communications

Scientists and philosopher team up, propose a new way to categorize minerals

Op de website van phys.org staat een artikel ven het Carnegie Institution for Science. Het gaat over de indeling van mineralen. Eeen leuke discussie die wij jullie niet willen onthouden. Veel lezieb met het lezen.

A diamond lasts forever, but that doesn’t mean all diamonds have a common history.Some diamonds were formed billions of years ago in space as the carbon-rich atmospheres of dying stars expanded and cooled. In our own planet’s lifetime, high-temperatures and pressures in the mantle produced the diamonds that are familiar to us as gems. 5,000 years ago, a large meteorite that struck a carbon-rich sediment on Earth produced an impact diamond.

Each of these diamonds differs from the others in both composition and genesis, but all are categorized as “diamond” by the authoritative guide to minerals—the International Mineralogical Association’s Commission on New Minerals, Nomenclature and Classification.

Verder lezen? Ga dan naar: https://phys.org/news/2020-12-scientists-philosopher-team-categorize-minerals.html

Bij de foto: Currently 32 different mineral species of the “tourmaline group” are delineated by the distribution of the major elements of which they are comprised. So, a single shard of tourmaline with slight variations in chemistry often contains multiple species of the mineral, even if they all formed in the same geologic event. Credit: Public domain

Wetenschap ontrafelt hoe een zeldzaam natuurlijk mineraal in het donker wit licht uitstraalt

Op 2020-11-24 valt in een artikel van Vivian Lammerse op de website van Scientias te lezen over het mineraal Hackmaniet.

En dat is belangrijk voor de ontwikkeling van nog betere in het donker fluorescerende materialen.

We kennen ze allemaal wel: de gifgroen gekleurde, continu brandende vluchtwegverlichting die boven een nooduitgang hangt. Deze verlichting wordt synthetisch gegenereerd. Maar wist je dat er ook mineralen bestaan die van nature gloeien? Wetenschappers zijn erg in deze bijzondere mineralen geïnteresseerd. Want door ze grondig te bestuderen, kan er belangrijke kennis worden opgedaan voor de ontwikkeling van betere lichtgevende en fluorescerende kunststoffen.

Wil je meer weten? Ga dan naar de website:
https://www.scientias.nl/wetenschap-ontrafelt-hoe-een-zeldzaam-natuurlij…

Dit is de meest flamboyante dinosaurus die onderzoekers ooit hebben ontdekt

Van gigantische dinosaurussen tot een King Kong-achtige mega-aap

Gigantische dinosaurus
Met een lengte van zo’n 40 meter en een gewicht dat grofweg overeenkomt met het gewicht van tien Afrikaanse olifanten was P. mayorum een flinke jongen. Alleen het dijbeen van de dinosaurus was al ongeveer net zo lang als een mens en vandaag de dag hebben we dan ook serieus moeite om een museumzaal te vinden waar deze dinosaurus helemaal inpast (zie afbeelding hieronder). De dinosaurus leefde een slordige 100 miljoen jaar geleden in Argentinië en onderhield zijn enorme lijf door heel veel bladeren te eten.

Maar er zijn meer giganten: kijk daarvoor op de website van  Scientias, naar het artikel van Caroline Kraaijvanger

https://www.scientias.nl/giganten-op-aarde-zeven-gigantische-dieren-echt…

Vergeten…..:Pissebed van 245 miljoen jaar oud gevonden in Winterswijk

De NOS meldtde in mei j.l.: Onderzoekers hebben in een steengroeve in Winterswijk een fossiel ontdekt van een pissebed dat pakweg 245 miljoen jaar oud is. Nooit eerder werd zo’n oud pissebedfossiel gevonden in Nederland. Het gaat om een tot nu toe onbekende soort, zeggen paleontologen van de Universiteit Utrecht.

De onderzoekers hebben het fossiel ‘Gelrincola winterswijkensis’ genoemd, naar de vindplaats van het fossiel. Gelrincola verwijst naar de provincie Gelderland, winterswijkensis naar Winterswijk.

Het plaatje is een Reconstructietekening van de Gelrincola winterswijkensis UNIVERSITEIT UTRECHT

Voor meer informatie:  https://nos.nl/l/2334729